POMOCNA ŁAPA, CZYLI PARĘ SŁÓW O KYNOTERAPII ( DOGOTERAPII )
Kynoterapia jest działaniem wspomagającym rehabilitację człowieka, w którym rolę motywatora, do podejmowanych działań, spełnia odpowiednio przygotowany pies prowadzony przez wykwalifikowanego przewodnika.
Ten rodzaj terapii nie tylko ma wpływ na poprawę stanu fizycznego i sfery intelektualnej, ale również na rozwój emocjonalny. Dlatego skierowany jest nie tylko do osób niepełnosprawnych, ale i starszych (w domach pomocy), samotnych, z problemami z socjalizacją (więźniowie, trudna młodzież), zestresowanych, chorych na depresję. Kontakt z naturą ma niebagatelny wpływ na człowieka, a swobodny kontakt ze zwierzęciem, które traktuje wszystkich równo, jest kontaktowe, bezpośrednie i odpowiednio prowadzone przez doświadczoną osobę niesie, ze sobą działanie terapeutyczne.
Są różne rodzaje zajęć kynoterapeutycznych.
1.Terapia z udziałem spełniającego specjalne kryteria psa, jest to zaplanowane, celowe działanie, ukierunkowane na usprawnianie zaburzonych sfer, prowadzone przy współpracy specjalistów (lekarz, rehabilitant, psycholog, pedagog) i dokumentowane. Czas takich zajęć to maksymalnie 40 minut, gdyż jest to zadanie bardzo wyczerpujące psa.
2.Swobodny kontakt z psem, zajęcia spędzone na swobodnej zabawie i na ukierunkowanym zadaniowo kontakcie z psem, który relaksuje i dostarcza wiele radości. Nie musi być dokumentowana, czas trwania nie jest ograniczony.
3.Edukacja z udziałem psa, jest działaniem ukierunkowanym na polepszenie funkcji poznawczych podopiecznego. Dotyczy wspomagania dzieci z trudnościami w nauce, ale również są to spotkania z szerszą grupą (szkoły, przedszkola) w celu przybliżenia prawidłowej opieki na psem, przeciwdziałaniu przemocy wobec zwierząt, postawy wobec agresywnego psa.
Odbiorcami zajęć kynoterapeutycznych mogą być osoby:
- z niepełnosprawnością intelektualną, w tym z zespołem Downa,
- cierpiące na autyzm,
- z zaburzeniami pragmatyczno-semantycznymi,
- z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi,
- z zaburzeniami w zachowaniu,
- z niepełnosprawnością ruchową, w tym z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym,
- niewidome, niesłyszące
- niedostosowane społecznie,
- z epilepsją
- nieuleczalnie chora, w tym w stanie terminalnym
- chore psychicznie,
- z problemami komunikacyjnymi,
- z trudnościami w uczeniu się,
- z problemami logopedycznymi,
- samotne,
- zagubione,
- zestresowane,
- oraz ludzie starsi, a także inne osoby potrzebujące
Jaki jest pies terapeuta?
Posłużę się cytatem ze strony www.pies-dla-stasia.waw.pl
"Pies, który jest przyjazny, który naprawdę, mówiąc ogólnie, lubi ludzi, jest obiecującym kandydatem. Pies, który jest przyjazny i dobrze wychowany - nie skacze, nie biega dookoła i nie liże ludzi bez potrzeby - jest na dobrej drodze do uzyskania certyfikatu. Pies, który jest wyszkolony do pracy z ludźmi przykutymi do łóżka, lub wózka, który stale jest pod ścisłą kontrolą opiekuna, który umie wykonywać kilka zabawnych sztuczek - jest w połowie drogi do sukcesu. Pies, który radzi sobie "z biegu" z niespodziewanymi przypadkami (takimi jak krzyk zdenerwowanego pacjenta, lub wymachiwanie laską), który podobnie radzi sobie z powtarzającymi się w nieskończoność zachowaniami pacjenta chorego na Alzheimera, z chwytaniem i bełkotaniem dziecka i z nieprzewidywalnością pacjentów oddziałów psychiatrycznych, a zarazem wykazuje wyraźne zadowolenie ze swojej pracy - jest prawdziwym psem terapeutą."
Podoba mi się ten fragment, bo oddaje esencję tego, jaki powinien być pies terapeuta.
Droga od wyboru szczenięcia do pierwszej jego pracy jako terapeuta jest trudna.
Po pierwsze trzeba zastanowić się nad rasą, tu pod uwagę trzeba wziąć pierwotną użytkowość rasy, czyli do czego została stworzona, czy do przepędzania intruzów z pilnowanego terenu, czy do obrony przewodnika, czy do walki z innymi stworzeniami, czy do współpracy z człowiekiem, czy do towarzystwa, itp. Pierwotna użytkowość odciska się "piętnem" w każdym psie danej rasy i daje o sobie znać w czasem bardzo zaskakującej i nieoczekiwanej sytuacji i tego trzeba być świadomym.
Wielkość psa ma znaczenie, bo zasadniczo użyteczniejsze w terapii są psy większe, mogą one wspierać podopiecznego podczas chodzenia, można na nich położyć głowę w czasie relaksacji, położyć mniejsze dziecko na ciepłym psim ciele i są mniej narażone podczas wypadków, które również się zdarzają. Czasem jednak duży pies może wzbudzać strach w podopiecznym, czasem jedyną możliwością przytulenia psa przez podopiecznego jest wzięcie go na kolana, wtedy doskonale sprawdzają się psy mniejsze, ustępują swoim większym kolegom tylko gabarytami, ale pod tym kątem planuje się i prowadzi zajęcia. |
Drugą ważną sprawą jest wybór hodowli i rodziców szczenięcia. Charakter dziedziczy się, a osobniki dorosłe dodatkowo przekazują model zachowania wobec człowieka i otoczenia swojemu potomstwu. Dlatego szczenię spokojnych, łagodnych, chętnie współpracujących rodziców z dużym prawdopodobieństwem będzie miało takie cechy.
Najważniejsza jednak jest odpowiednia socjalizacja szczenięcia oraz jego szkolenie pod kątem przyszłej pracy z ludźmi. Szczenię należy mądrze zaznajamiać z możliwie największą liczbą sytuacji i rzeczy, które mogą w życiu i w późniejszej pracy spotkać. Odkurzacz, parasol (w tym ten nagle rozkładany), wózek inwalidzki, dziwnie zataczający się człowiek, tłum ludzi, hałas dworca kolejowego, ostry zapach lekarstwa, niespodziewany chwyt za ogon, pisk dziecka i bardzo wiele innych rzeczy, nie może wywoływać u psa strachu, paniki a zwłaszcza agresji.
Szkolenie obejmuje posłuszeństwo oraz szereg umiejętności potrzebnych w późniejszej terapii, np.: głos na komendę, umiejętność ciągnięcia i pchania przedmiotów, wskakiwanie na wskazane miejsce i zeskakiwanie, wybór wskazanego przedmiotu spośród kilku, podawanie odpowiedniej łapy i wiele innych umiejętności w zależności od potrzeb terapii.
W praktyce najczęściej pracującymi psami są retrievery, zwłaszcza goldeny, labradory, flat coated. Cenione są za niezwykłą łagodność, chęć współpracy, łatwość szkolenia, odpowiednie gabaryty, miłość do ludzi. Z mniejszych ras często spotyka się cavalier king charles spaniele.
Jack Russell Terrier jest jedną z ras, która zasługuje na szansę sprawdzenia pod kątem przydatności w terapii. Należą co prawda do grupy terierów, ale rasa powstała po to, żeby współpracować z człowiekiem i jest z nim bardzo związana. Są przyjacielskie, oddane człowiekowi, łatwe w szkoleniu ze względu na wybitną wręcz inteligencję. Ciekawe umaszczenie, sympatyczny i wzbudzający zaufanie wyraz pyska, niewielkie rozmiary i duża żywotność sprawiają, że chętnie nawiązuje się z nimi kontakt.
Muszą być jednak od początku prowadzone bardzo umiejętnie ze względu na silny instynkt łowiecki, który (niestety) w nich drzemie, może się to przejawiać obszczekiwaniem i próbą gonienia za uciekającą (biegnącą) osobą, nie wiąże się to wprawdzie z żadnym zagrożeniem fizycznym dla podopiecznego, ale może wyrządzić krzywdę emocjonalną, zwłaszcza inaczej odbierającej otoczenie osobie upośledzonej. Jednak ten bardzo silny instynkt jest na szczęście do opanowania, można go rozładować kierując na inną formę aktywności (aportowanie, pokonywanie przeszkód), dlatego Jack sprawdza się w zajęciach, w których główną formą aktywności jest aktywność fizyczna.
Wybierając szczeniaka do kynoterapii należy omijać hodowle specjalizujące się w łowiectwie, najlepsza byłaby hodowla domowa, gdzie psy spełniałyby rolę towarzyszy, a oboje rodzice muszą cechować się ufnością i przyjaznym charakterem.
Jak zostać kynoterapeutą?
Pierwszym krokiem w kierunku prowadzenia kynoterapii jest kurs wolontariusza kynoterapii. Kursy prowadzone są przez różne lokalne fundacje lub ośrodki, warto przejrzeć ofertę wszystkich zanim podejmie się decyzję.
Osobiście, osobie, która chciałaby w przyszłości zajmować się kynoterapią, a nie ma doświadczenia lub w ogóle kontaktów z osobami upośledzonymi, polecam odwiedzenie samemu (bez psa) w ramach wolontariatu we własnym mieście ośrodków dla dzieci upośledzonych, ośrodki takie chętnie przyjmą pomoc, a doświadczenie tam zdobyte okaże się cenne w późniejszej pracy. Pamiętajmy, że nie tylko pies musi być przygotowany na spotkanie z osobą upośledzoną.
W dalszym etapie można wybrać kursy roczne lub dłuższe organizowane przez organizacje zajmujące się kynoterapią, da to pełniejszą wiedzę na temat pracy z psem oraz na temat schorzeń, z którymi w pracy będziemy się spotykać.
Jeżeli natomiast jeszcze ktoś nie ma wykształcenia, a chciałby pracować z osobami niepełnosprawnymi i wykorzystywać w swojej pracy psa, można wybrać studia w kierunku pedagogiki specjalnej, psychologii lub rehabilitacji i uzupełniać wiedzę pod kątem układania psów. Daje to możliwość samodzielnej pracy z podopiecznymi i psem, a wolontariusz kynoterapeuta po kursie musi współpracować ze specjalistami, ponieważ nie ma pełnych kompetencji do pracy z osobami niepełnosprawnymi.
Jestem z zawodu zootechnikiem, zwierzęta, a zwłaszcza psy pasjonują mnie od kiedy tylko pamiętam, postanowiłam połączyć moją pasję z pomocą ludziom i zajęłam się kynoterapią. Moja suka JRT Gi-Gi Gang Staff , którą sama przygotowywałam, zdała egzamin psa terapeuty, ja ukończyłam najpierw kurs wolontariusza dogoterapii w Fundacji Dogtor w Gdyni, a później zdecydowałam się pójść na roczny kurs kynoterapii organizowanej przez Polskie Towarzystwo Kynoterapeutyczne w Bydgoszczy. Podzieliłam się swoją wiedzą na temat tej raczkującej jeszcze dziedziny w Polsce, jednak jest to tylko nakreślenie tematu, osoby chcące pogłębić wiedzę odsyłam do linków, które zamieszczam niżej oraz do lektury opracowań na temat kynoterapii, których jest obecnie na rynku sporo. Sama wciąż się uczę i nie jestem zwolniona z popełniania błędów.
Adresy organizacji zajmujących się terapią, warto zapoznać się z działalnością różnych instytucji i ludzi, żeby lepiej poznać temat, mieć szersze spojrzenie i więcej informacji na temat terapii z udziałem psów.
www.dogoterapia.org.pl
Fundacja Ama Canem
www.ami.org.pl
Fundacja Ami
www.alteri.pl
Fundacja Alteri
www.caneprohumano.org.pl
Fundacja Cae Pro Humano
www.czeneka.org
Fundacja Cze-Ne-Ka
www.dogtor.iq.pl
Fundacja Dogtor
www.fundacja-dogolandia.pl
Fundacja Dogolandia
www.przyjaciel.pl
Fundacja Przyjaciel
www.kynoterapia.eu
Polskie Towarzystwo Kynoterapeutyczne
www.kynoterapia.pl
Fundacja Właśnie Tak
Anna Antkiewicz
www.jacki.pl
|
